クマシデbetulus, (Japans), Botnisch: Carpinus,  Betulaceae. 

Ned. naam, haagbeuk, Berkenfamilie. 

Een ideale soort voor Bonsai. 

De haagbeuk (Carpinus betulus), ook wel jukbeuk, steenbeuk, of wielboom genoemd. 

Carpinus turczaninowii                                       Carpinus coreana 

Algemene beschrijving. 

Carpinus is een geslachtvan betrekkelijk kleine bomenin de Berkenfamilie(Betulaceae). Sommige botanici geven er echter de voorkeur aan om het geslacht samen met het geslacht Corylusen het geslacht Ostrya (Japanse hopbeuk) in de afzonderlijke hazelaarfamilie(Corylaceae) onder te brengen. Zelden ook in de familie Carpinaceae. 

Kleine soms meer breed dan hoge struik maar kan ook als boom/bonsai gekweekt worden. Met kleine bladeren welke in de herfst mooi geelbruin verkleuren. Het natuurlijke verspreidingsgebied van de haagbeuk ligt in het koele, gematigde klimaat van West-Europa tot aan, Midden, Zuid-Europa en West-Azië. 

Plaatselijk is de haagbeuk algemeen in Nederland: in Zuid Limburg , delen van Gelderland en delen van Noord-Brabant namelijk de Kempen. Ook het zuiden van West-Vlaanderen kent nog vele natuurlijke haagbeuken. De Carpinus wordt veel aangeplant als haag en parkboom. De haagbeuk heeft een lange levensduur. Het is een traag groeiende boom, die het liefste op een matig vruchtbare, leemhoudende grond groeit. De gewone haagbeuk kan tot 25 meter hoog worden en breed uitgroeien met een kroondoorsnee van 10 meter. 

. De haagbeuk kan uitstekend gesnoeid worden en is daardoor zeer geschikt als Bonsai. Ook de beuk (Fagus sylvaticus) wordt als haag gebruikt, wat door de Nederlandse naamgeving zeer verwarrend is. Een beukenhaag is iets anders dan een haagbeukenhaag. De haagbeuk kan veel beter tegen wisselende waterstanden dan de beuk. Op de klei is daarom de haagbeuk al gauw een betere keuze. Waar een gesnoeide beuk 's winters de dode, bruine bladeren laat hangen, is de haagbeuk min of meer kaal. De haagbeuk loopt echter fraai en weken eerder uit dan de beuk. 

Vooral bij 'soortechte' variëteiten is klonen belangrijk. Klonen doet men door middel van enten. 

De schoonheid van haagbeuk is de gladde,  gegroefde bast, en de regelmatige nervatuur in het blad, 

de prachtige herfst verkleuring van het blad in de herfst en de overvloedige bundels gevleugelde vruchten in het najaar. 

 Haagbeuk is bladverliezend en behoort tot de kleine familie van de katjesdragers (Corylaceae). 

De haagbeuk houdt van een kalkrijke, vochtige en voedselrijke bodemmet een Ph waarde van 6,5 of hoger. 

Bloeiperiode : April/ mei. 

Wortels : Een vlak wortelstelsel zonder penwortel. Bij solitair staande bomen zie je vaak bloot liggende wortels. 

Stam : De schors is over het algemeen glad, maar soms met iets uitstekende lijsten. De stam van oudere bomen zijn vaak met een gegolfd oppervlak. 

Takken : De grijsachtige takken zijn kaal met een fijne vertakking, met spitse knoppen. 

De wonden van afgezaagde/gesnoeide takken kunnen wonderbaarlijk mooi genezen. 

Bladeren : De elliptische bladerenzijn veernervig en hebben een dubbelgezaagderand en toegespitste top. Onderkant is rond en een iets scheve of hartvormige voet. Ze worden 5 tot 8 cm groot, en zijn iets geplooid Aan de onderkant behaard op de nerven. Er zijn 10 tot 14 paar zijnerven. 

Bloemen : De haagbeuk is eenhuizig d.w.z. de mannelijke en de vrouwelijke bloemen komen op één plant voor. 

Mannelijke bloeiwijze                                                       Vrouwelijke bloeiwijze 

 De tot 5 cm lange, langwerpige katjes zijn in omtrek rond en groenachtig van kleur. Ze verschijnen tegelijk met de bladeren. 

 Ze groeien in de bladoksels aan takken van het vorige jaar, de mannelijke katjes in het midden van een tak en de vrouwelijke bovenaan. Vrouwelijke bloemen vormen losse trossen met een 3-delig schutblad. 

Mannelijke bloeiwijze Het omhulsel van de vrucht is drie-slippig, waarbij de middelste slip duidelijk langer is dan de beide andere. De vrucht bevat een groen tot bruin zaadje van 65 mg. 

 Het stuifmeel wordt door de wind verspreid 

Vruchten : De vruchten hangen met vele bijeen in trossen. De nootjes worden 1 tot 1½ cm groot en driehoekig. 

Gebruik en wetenswaardigheden. 

Het zware hout heeft een fijne nerf, hard, taai en splijtvast, die vooral als imitatie ebben voor de pianobouw wordt gebruikt. Het werd vroeger gebruikt voor het maken van tandraderen, spaken, gereedschap e.d., en nu nog voor hakblokken voor slagers en houten hamers.  

Molen van Kilsdonk met beukenhouten stampers.     Beukenplank. 

Als hakhout diende de boom vroeger voor de productie van brandhout. Haagbeuk is zeer geschikt voor het maken van heggen en bogen, hij is gemakkelijk te snoeien, wordt zeer dicht en behoud 's winters een deel van zijn dode bladeren, die een schitterend effect geeft in de sneeuw. 

.  

De boom werd vaak voor geriefhout tot de grond omgehakt of geknot. De twijgen gebruikte men om takkenbossen voor ovens, houtskool en bonenstaken te maken.    

Enkele soorten: 

Carpinus turczaninowii - Koreaanse haagbeuk 

De turczaninowii is wel de meest geschikte als bonsai met zijn kleine blaadjes. 

Deze niet alledaagse boom uit Oost-Azië komt uit Japan China en Korea. Over het algemeen een vrij dure soort. 

Ideaal zijn de zeer kleine blaadjes, en zijn gemakkelijk in toom te houden. De boom is volledige winterhard en de groei, niets dan voordelen.Maakt een mooie fijne vertakking. 

Het is een sierlijk boompje dat met een minimum aan bedrading in vorm te brengen is. 

Standplaats : Volle zon of halfschaduw. Volledig winterhard in ons zeeklimaat. 

Water en voeding: Het hele groeiseizoen dagelijks water geven. In de winter vochtig houden. 

Verpotten : Om de twee jaar verpotten eind februari, begin maart tot hij een tiental jaren oud is. Daarna volgens noodzaak (wortels elke lente nazien).  

Verkrijgbaar bij de Firma Esveld in Boskoop 

Basisgrondmengsel. 

Snoei : Bij elke groeisprong (lente en soms nog eens in de zomer) terugsnoeien op twee a drie blaadjes. Sterkere snoei zo nodig bij het verpotten vormsnoei toe passen. 

Van de haagbeuken zijn dit de belangrijkste variëteiten, (Carpinus betulus), de zuilvormig groeiende haagbeuk (Carpinus betulus 'Fastigiata') en de bolvormig groeiende haagbeuk (Carpinus betulus 'Columnaris'). De 'Columnaris' wordt tot circa negen meter hoog en zes meter breed.  

De variëteit 'Fastigiata' is een boom met een hoog doorgroeiende stam. De slank opgaande, dichte kroon wordt later steeds boller. De haagbeuk heeft een regelmatig gevormd blad, met een fijn gezaagde rand en een sprekende groene kleur en bij uitstek geschikt om er een haag mee te maken. 

Carpinus betulus ‘Frans Fontaine’. 

 Is een kloon, ongeveer een 25 tot 30 jaar geleden in Ned. geselecteerd uit de Carpinus betulus “Clumnaris”. Hij groeit met een smalle zuilvormige kroon met een diameter van 3 meter in 25 jaar en wordt niet hoger dan 10 meter. In zijn jonge jaren kunnen de jonge takken vrij sterk doorbuigen. Op latere leeftijd sluit de boom zich en vormt dan een zeer compacte kroon. 

Verkrijgbaar bij de Firma. Esveld. 

Carpinus japonica. 

Prachtige boom goed geschikt voor bonsai. 

Carpinus orientalis; 

Zeer geschikt voor bonsai. 

Herkomst: Zuidoost Europa en zuidwest Azië. 

Kan tegen droge hete plaatsen. 

Vrij klein, meet zelden meer dan 10 meter na 10 jaar 4 meter hoog en vaak stuikachtig, klein blad, 3 tot 5 cm. 

Verkrijgbaar bij de Firma Esveld. 

Algemeen voor de variëteiten geld: 

Zon of halfschaduw. In schaal beschermen tegen strenge vorst en oostenwind. 

Dagelijks water geven in de zomer, matig vochtig houden in de winter, laat de kluit nooit uitdrogen. 

Voeding, starten na het uitlopen van de bladeren om lange internodiën te voorkomen daarna tot laat in de zomer, dan overstappen naar een hoog kali gehalte voor het afharden (bv. Vivikali). 

Verpotten om de 2 jaar in de vroege lente, oudere bomen indien nodig. 

Basis grondmengsel maar zorg voor een goede doorlaatbaarheid. 

Snoei nieuwe scheuten voordurend terug op 1 a 2 blaadjes. 

Vorming: ideale soort voor de knip en grow methode. 

De Carpinus is waardplantvoor de larvenvan Acleris cristana, kleine wintervlinder(Operophtera brumata), Pamphilius marginatus, Stigmella floslactella, Stigmella microtheriellaen Ypsolopha parenthesella. Coleophora ahenella, Coleophora anatipenella, Coleophora currucipennella, Coleophora fuscocuprella, Coleophora milvipennis, Coleophora orbitella, Coleophora serratella, Coleophora siccifoliaen de Hazelaaruil(Colocasia coryli).