Stewartia

Stewartia: het hele seizoen door een mooie boom.

Familie: Theaceae.

Ze zijn afkomstig uit China, Korea en Japan. Fossielen die o.m. in Frankrijk zijn gevonden, wijzen erop dat de Stewartia voor de laatste IJstijd ook op grote schaal in Europa voorkwam – net zoals trouwens Magnolia en Ginkgo biloba (deze is nog ouder).
De Stewartia is nauw verwant aan de Camellia en de Franklinia, wat duidelijk te herkennen is aan de vorm van de bloemen en het blad. Hij wordt trouwens ook wel eens schijn- of boomcamellia genoemd. De Stewartia is ondanks zijn sierwaarde weinig bekend in ons bonsai wereldje,  in Japan echter wel. Kleine boom of grote struik,  in juni en juli bloeit hij met prachtige camellia-achtige witte bloemen, vandaar ook de naam pseudocamellia. In het najaar vertonen zij een schitterende herfstkleur.

 

 

 De gladde fluweel zachte bast met een schitterende roestbruine tot koperkleurige, afbladderende schors, die veel sierwaarde heeft.

     S. pseudocamellia 

            

Schors van div. Stewartia bomen

 

 

                                  

                                                                                                                                                                                                                      
Eigenlijk had de boom Stuartia moeten heten naar de Britse botanicus John Stuart, (1713-1792). Maar toen de Zweedse plantkundige Linneaus in de achttiende eeuw zijn nieuwe systeem om planten (en dieren) te benoemen introduceerde, vergiste hij zich bij de naamgeving van de Stewartia. Hij had de plant zelf nog nooit in levenden lijve gezien, maar baseerde zich op een illustratie van de Duitse botanicus Georg Ehret waarop de verkeerde naam Stewart voorkwam. Dit zelfde is ook gebeurd met de Westeria, die eigenlijk Wistaria had moeten heten naar de plantkundige Conrad Wistar.
De regels van de wetenschappelijke nomenclatuur verbieden retroactieve correcties, zodat de door Linneaus gegeven naam Stewartia als de enig correcte moet worden beschouwd. De Engelsen bleven lange tijd de naam Stuartia gebruiken.

In zijn natuurlijke verspreidingsgebied,in Japan, groeit hij in de schaduw van hoge bomen, dus bescherm hem tegen de felle middag- zon en hij heeft een hekel aan hitte. Laat de kluit/schaal nooit te heet worden onder invloed van de zon, (ik heb eens een keer een temperatuur gemeten bij een in de zon staande schaal aan de buitenrand van de kluit van 41 graden Celcius.).Omdat de vele fijne haarwortels veel trager gaan werken bij hitte of ze stoppen helemaal met hun activiteiten, is het gevolg bruine bladpunten en soms afsterven van hele takken. Naar de herfst toe weer in de volle zon zetten voor het verkrijgen van een mooie rode herfstkleur. Laat hem niet te nat worden in de herfst dan wordt de kleur op zijn mooist. U kunt ook nog de voet van de stam met wintergroene takken (bv.  stukjes coniferen)  beschermen tegen de felle middagzon in de zomer. In de winter bij lager dan – 5 graden moet u beschermen tegen vorst. Vergelijkbaar met de Ulmus parviflora. Alle Stewartia’s groeien traag (hoewel nieuwe uitlopers vrij lang kunnen worden)en blijven ook na jaren vrij kleine, meestal meerstammig of sterk vertakte struiken/bomen. Het geslacht Stewartia telt zeven bladverliezende soorten die niet allemaal even geschikt zijn als bonsai en in ons klimaat.

De bekendste en ook vrijwel enige soort die wel eens wordt aangeboden bij boomkwekers(Esveld heeft enkele soorten)) is Stewartia pseudocamellia. De oorspronkelijke soort is afkomstig uit Japan. Ze werd rond 1860 in Europa geïntroduceerd door de Russische botanicus Maximowicz. In begin 1900 werd in Korea een licht afwijkende vorm ontdekt die beschouwd werd  als een aparte vorm, S. Koreana, maar nu meestal als S. pseudocamellia var. Koreana wordt aangeduid. Het is wel de meest winterharde en in ons klimaat ook de mooiste soort. Het is een opgaande, meestal meerstammig en sterk vertakte boom/struik die maximaal  10 m hoog en 5 m breed wordt. Hij bloeit in juni-juli met grote witte camellia-achtige bloemen en met een schitterende herfstkleur van oranjerood tot paars. De bruingroene schors die zoals een plataan afbladdert en dan een lichtgeel-groen-bruin dambordpatroon laat zien, is heel mooi.

Er bestaan enkele cultivars zoals  ‘Harold Hillier’ (een cultivar van de Belgische amateurdendroloog Philippe de Spoelberch van het Arboretum van Herkenrode). Stewartia x henryae is een spontane kruising tussen S. pseudocamellia en S. monadelpha met iets kleinere bloemen, die in ons klimaat de mooiste herfstverkleuring kan geven.

 S. monadelpha is inheems in Japan en kan uitgroeien tot een flinke boom van wel 30 m hoog. Bij ons max. 15 m. De geurende bloemen van deze S. monadelpha zijn vrij klein, ongeveer 3 cm, maar zijn met vele en bloeien pas eind juni. De schors bladdert niet zo veel af en in fijnere schilfers dan bij S. pseudocamellia. Hij doet een beetje denken aan Acer grimeur. In het zuiden van Engeland zijn geweldige exemplaren te zien van deze soort. Bij ons is hij jammer genoeg niet helemaal winterhard. De uit Japan afkomstige S. serrata is dan weer wel goed winterhard. Deze soort heeft ook een mooi afbladderende schors, verkleurt prachtig in de herfst en bloeit overvloedig in juni. Nadeel is echter dat de bloempjes zelden helemaal opengaan en snel afvallen.
In Verenigde Staten komen twee soorten voor die bij ons twijfelachtig winterhard zijn, de S. malacodendron en de S. ovata. Niet interessant als bonsai.

Grondsoort: 

Net zoals de Camellia verkiest Stewartia een neutrale tot licht zure grond, Kanuma vermengt met Akadama en vezelige turf, met wat split of Bims, dus goed doorlaatbaar.

   jonge uitloper.

 

Blad:

Donker groen, ovaal tot omgekeerd eirond. Fijn gezaagd, gladde bovenzijde en licht behaarde onderkant. Mooie oranjerode tot paarse herfstkleur.

Bloemen:

                                               

Witte Camellia achtige bloemen met gele meeldraden en 5 kroonbladen, die verschijnen in de bladoksels. Bloeitijd: Juni/juli.

Vruchten:

Houtige doosvrucht, ca. 2 cm