Tsuga canadensis

Tsuga canadensis

           Familie: Pinaces

          Nederlandse naam: Scheerlingsden of Hemlockspar

          Japanse naam: Kometsuga

De Tsuga is in onze omgeving een niet alledaagse, bekende boom en is daardoor moeilijk te vinden bij de boomkwekers. Toch heb ik beslag weten te leggen op een mooie partij van 5 jaar “oude” bomen, 1 meter hoog, goed vertakt en breed.Ik vond ze bij een kweker in Brabant.

 

Soorten;

Tsuga mertensiana

Komt veel voor in Amerika, kan wel 50 meter hoog worden, maar is bij ons niet helemaal winterhard.

Tsuga chinensis

Heeft wat bredere naalden met een compact naaldendek.

Tsuga sieboldi

Bijna niet te onderscheiden van de diversifolia.

Tsuga diversifolia

Een Japanse soort die wat kleiner/compacter blijft ,kortere naalden ( 5 – 10 mm) heeft; bovendien staan die een beetje rommelig door elkaar.

Tsuga heterrophylia - Califonische Hemlock

Een zeer grote boom tot wel 80 meter hoog met iets hangende takken, de naalden zijn wat groter tot 20 mm. Niet winterhard.

Er is nog een type dat je wel eens tegenkomt in de tuincentra. Deze groeit heel compact als een bolletje, de: Jeddeloh. Deze soort is ook zeer geschikt voor ons bonsai wereldje.

 

 

De Tsuga canadensis of de Canadese hemlockspar

Deze soort is het best te verkrijgen in ons land . Evenals de al genoemde “Jeddeloh”(te verkrijgen bij Herman Geers in Boskoop, speciaal kweker voor dwerg bomen)De T. canadensis komt uit Canada, Noord – Amerika  en enkele delen in Azië en is daar een veel voorkomende bosboom in bergachtige gebieden. De T. canadensis kan bij ons 30 á 35 meter hoog worden. De naalden zijn aan de bovenzijde donker groen en aan de onderkant grijs/wit in twee stroken.

 

 

In de zomer vormt hij kegels van wel 25 cm lang en 12 – 15 mm breed. De oudere boom vormt op latere leeftijd een mooie roodbruine gegroefde schors met diepe kloven.

De T. canadensis is een zeer goed bruikbare boom voor bonsai, ideaal voor een schaduwrijke plek in uw tuin of op balkon, zeker omdat hij alles in zich heeft voor een goede bonsai, zoals , kleine naalden,heel goede vertakking en compacte groei. In Japan gebruikt men vooral de Tsuga diversifolia en soms ziet u daar ook de T. sieboldii. Hier in Europa ziet men wel eens een enkele keer de T.heterophylia en de T. mertensiana (niet winterhard). Maar de meest voorkomende is de T. canadensis.

De Hemlockspar laat zich uitstekend  vormen tot een elegante bonsai door aan te sluiten op zijn natuurlijke vormen. Yamadori zul je zelden vinden, omdat hij hier bijna niet voorkomt en zich moeilijk op wat oudere leeftijd laat opgraven met zijn wortels. Dus zult u zich moeten concentreren op vrij jong materiaal. Wilt u sneller een dikkere stam kweken dan zal de Tsuga enkele jaren(3 á 4 jaar)in de volle grond moeten kweken of in een grote kuip/pot. Dat geeft ook snel een goed resultaat . Probeert u vooraf de boom door snoeien de proporties te geven die u wilt hebben; dus snoeit u overbodige takken weg en bedraadt en vormt de takken waar u mee door wilt gaan en laat deze het hele jaar vrijuit groeien. In deze 3 á 4 jaar rijkelijk bemesten. Zet de Tsuga op een niet te zonnige en dus schaduwrijke plek in een vrij zure (mengen met Kanuma )en vochtige grond. Ieder najaar de boom vrij drastisch terug snoeien om een fijnere vertakking te krijgen en ieder jaar blijven vormen. In het voorjaar de boom uit de grond halen en de wortels terug brengen/snoeien naar het formaat van het jaar ervoor. U plaatst hem direct weer in het zelfde plantgat. Na  3 á 4 jaar de wortelkluit in een tweetal jaarlijkse stappen terug snoeien naar de gewenste grote voor de door u uitgezochte schaal. Oppotten in eerder genoemd grondmengsel.

Stijlen

Hier volgen wat stijlen waarin de T. canadensis gevormd kan worden, uiteraard in beknopte vorm;er is immers al genoeg geschreven over stijlen.

Fukinagashi - windgestriemd

Gejaagd door de wind; een wat dramatische vorm met veel beweging, echt een boom die  hoog in de bergen op een klif of top groeit waar de wind altijd uit één richting waait. Er zijn geen regels voor de stamvorm of de plaatsing van de takken, als de takken maar één richting op staan, met de wind mee. Maar het is een van de moeilijkste stijlen om hem succesvol te creëren, zeker aan de basis van de stam. Bij deze stijl mag dood hout  voorkomen.

Chokkan – formeel rechtopgaand

Zoals de naam  al zegt is dit is de meest formele stijl. De stam moet kaarsrecht en taps zijn. De takken moeten  in dikte en lengte van de onderste tot de bovenste tak formeel gerangschikt zijn (d.w.z.: van bovenaf gezien een wenteltrap) en horizontaal staan of licht naar beneden gebogen worden.

Sokan – dubbele of tweelingstam

Moet direct uit de wortelvoet in tweeën groeien. De hoogte van de twee stammen mag nooit gelijk zijn.

 

Twee stammen, de een dunner en kleiner/korter dan de hoofdstam, aan de basis samen gegroeid. Enkele van deze tweestammen zijn aanwezig in deze partij.

Sankan – driestam

Is een uitbreiding van de hierboven genoemde; de hoofdboom is het langst en neemt een centrale plaats in.

Kabudachi – meerstam

Gelijk aan de vorige, alleen zijn er nu meer stammen. Uit bomen die aan de voet zijn afgezaagd ontstaat vaak geschikt materiaal

Kengai - cascade

Dit is een oude Chinese stijl, ontstaan door het zien van bomen hangend aan rotswanden. Het creëren van een cascade is  zeer nauwkeurig werk.

Han – kengai  - half cascade

Dit is een variant op de vorige stijl. Ruim opgevat kan bijna elke horizontale of bijna horizontale stam als semi cascade worden aangeduid.

Dit zijn wel zo’n beetje de stijlen waarin een T. canadensis gevormd kan worden, zeker geen bezemstijl, literati, of moyogi. Alle vormen van dood hout zijn overbodig.

Verzorging.

Standplaats

Tsuga’s zijn schaduwbomen en verkiezen een hoge luchtvochtigheid (dus veel sproeien) In de winter jonge bomen beschermen tegen een felle oosten wind vanwege het uitdrogen van de jonge naalden.

De snoei

De Tsuga’s verdragen zeer goed snoeien is zelfs zeer geschikt voor hagen. Na het uitlopen van de jonge scheuten kunnen die sterk worden genepen/geknipt, tot de gewenste lengte; persoonlijk  geef ik de voorkeur aan nijpen. Dit komt  de fijne vertakking en verkleining van de naalden ten goede. Half tot eind augustus de twijgjes die de vorm nog verstoren terug snoeien. Als het loof te dicht groeit, kunt u de twijgjes uitdunnen.

Bedraden

In de loop van het seizoen bedraden geeft het beste resultaat. Al na 3 weken controleren op ingroeien en na 8 á 10 weken zijn de takjes al gezet. Haalt u tijdig – dus vóór het ingroeien - draad weg en bedraadt u  indien nodig  opnieuw.

Ziekten

Er komen weinig of geen ziekten voor bij de Tsuga’s op een enkele keer wortelrot na (te vaste grond), maar als u goed doorlatende grond gebruikt, zal dit wel meevallen.

Vermeerderen

Zaaien, de beste zaaitijd is maart.

Stekken, in oktober. Neem zijscheuten van 5 á 7 cm lang en zet deze in een mengsel van 4 delen turf en 1 deel zand; gebruikt u hierbij stekpoeder.

Marcotteren dit gaat heel erg goed bij de Tsuga  in maart – april; er zijn na 10 weken al genoeg wortels aanwezig om hem op te potten.

Grondsoort en verpotten

Gebruik een vrij zure, goed doorlatende grond, een derde basis mengsel vermengd met split of Bims en twee derde Kanuma. Nooit kalkrijk materiaal gebruiken.

Voor u een Tsuga in een schaal gaat zetten brengt u de kluit voorzichtig op de gewenste grote in twee jaarlijkse stappen , (nooit te veel wortelsnoei in één keer) en behandel de wortels alleen als de boom gezond is. Als u te veel wortels wegneem in één keer kan het voorkomen dat de Tsuga dat jaar nauwelijks nieuwe wortels maakt. Verder om de 3 á 4 jaar verpotten. Neem een wat diepere schaal, hoewel een Tsuga ook zeer mooi staat op een platte steen, maar zorgt u er dan wel voor dat de zijkanten voldoende hoog zijn voor wat meer grond. U weet nog wel van onze “bosje-workshop”, een walletje klei.

Winter bescherming

Nauwelijks winter bescherming nodig, matig vochtig houden en ziet u er op toe dat de kluit niet droog vriest.